Eskişehir’in hareketli şehir yaşamından biraz uzaklaşıp Atatürk Bulvarı yönüne ilerlediğinizde, sizi kentin çok daha eski dönemlerine götüren farklı bir durak karşılıyor. Eskişehir ETİ Arkeoloji Müzesi, yalnızca eski eserlerin sıralandığı klasik bir sergi alanı değil; Eskişehir ve çevresinin binlerce yıllık geçmişini aynı çatı altında takip edebileceğiniz geniş bir tarih yolculuğu sunuyor. Odunpazarı ilçesinin Akarbaşı Mahallesi’nde bulunan müzenin koleksiyonu Neolitik ve Kalkolitik dönemlerden Tunç Çağı’na, Hitit ve Friglerden Helenistik ve Roma dönemlerine, ardından Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine kadar uzanıyor. Bu geniş zaman aralığı sayesinde müzenin salonlarında ilerlerken tek bir uygarlığın değil, yüzyıllar boyunca aynı coğrafyada iz bırakmış farklı toplumların hikâyesiyle karşılaşıyorsunuz.
Bir Müzenin Hikâyesi Alaaddin Camii’nde Başladı
Eskişehir’de arkeolojik eserlerin müze çatısı altında korunmasının hikâyesi bugünkü modern binadan çok daha eski. İlk adım, 1945 yılında Eskişehir ve ilçelerinden toplanan taşınır kültür varlıklarının Alaaddin Camii’nde oluşturulan bir depo müzede bir araya getirilmesiyle atıldı. 1966 yılında koleksiyon Kurşunlu Camii Külliyesi’ne taşındı ve Eskişehir Müze Müdürlüğünün kurulmasıyla eserler daha düzenli biçimde sergilenmeye başladı. 1974 yılında ise koleksiyon Akarbaşı Mahallesi’ndeki yeni müze binasına taşındı. Zaman içinde eser sayısının artması ve mevcut yapının modern müzecilik ihtiyaçlarına cevap vermekte yetersiz kalması üzerine müze 2001 yılında ziyarete kapatıldı. Yeni yapının hazırlanmasının ardından bugün ETİ Arkeoloji Müzesi olarak bildiğimiz müze, 28 Mayıs 2011 tarihinde yeniden ziyaretçileriyle buluştu. Yeni binanın yapımında özel sektör desteğinin bulunması, müzenin yakın tarihindeki dikkat çekici ayrıntılardan biri. Böylece Eskişehir’in yıllar boyunca büyüyen arkeolojik koleksiyonu çağdaş sergileme anlayışına sahip daha geniş bir alana kavuştu.
Bir Salonda Eskişehir’in Binlerce Yılı
Müzedeki gezi düzeninin en güzel taraflarından biri farklı dönemleri belirli bir tarih sıralaması içerisinde takip edebilmeniz. Eserler yalnızca görsel özelliklerine göre yan yana getirilmemiş; Eskişehir ve çevresinin zaman içindeki değişimini okuyabileceğiniz bir bütün oluşturulmuş. Koleksiyonda Şarhöyük-Dorylaion, Pessinus, Yazılıkaya, Küllüoba, Demircihöyük, Çavlum, Keçiçayırı, Karacahisar ve Han çevresindeki arkeolojik alanlardan elde edilen çok sayıda buluntu bulunuyor. Bu yönüyle müze, Eskişehir’deki ören yerlerinin kapalı mekândaki devamı gibi düşünülebilir. Örneğin Pessinus’ta gördüğünüz taş temeller ve yapı kalıntıları, burada aynı dünyaya ait günlük kullanım eşyaları ve arkeolojik parçalarla tamamlanıyor. Böylece bir antik kentte yalnızca duvarlarını gördüğünüz yaşamın küçük ayrıntıları müze vitrinlerinde daha görünür hâle geliyor.
Büyük Heykeller Kadar Küçük Eşyalar da Konuşuyor
Müzenin koleksiyonunda heykeller, heykelcikler, steller ve çeşitli mimari parçalar ilk anda daha fazla dikkat çekebilir. Ancak biraz yavaş ilerlediğinizde küçük eserlerin de en az büyük parçalar kadar ilgi çekici olduğunu fark ediyorsunuz. Pişmiş toprak kaplar, idoller, metal eşyalar, cam kaplar, boncuklar, silahlar, takılar ve sikkeler farklı dönemlerin günlük hayatına dair önemli bilgiler taşıyor. Bir süs eşyası dönemin estetik anlayışına, küçük bir kap beslenme alışkanlıklarına, bir sikke ise ekonomik ve siyasi düzene dair ipuçları verebiliyor. Bu nedenle burada sadece “en büyük eseri” aramak yerine vitrinlerdeki küçük parçaların ayrıntılarına da zaman ayırmak gerekiyor. Arkeolojinin güzel tarafı biraz da burada ortaya çıkıyor; binlerce yıl önce günlük hayatta sıradan kabul edilen bir eşya, bugün bir dönemin nasıl yaşandığını anlamamıza yardımcı olabiliyor.
Eskişehir’in Lületaşı Hikâyesi Sandığımızdan Çok Daha Eski
Müzede özellikle dikkat edilmesi gereken eserlerden biri Çavlum Köyü mezarlık kazılarında ortaya çıkarılan lületaşından yapılmış damga mühür. Lületaşı bugün Eskişehir denildiğinde akla gelen önemli simgelerden biri. Şehirde hediyelik eşyalardan el sanatlarına kadar pek çok alanda karşınıza çıkıyor. Müzedeki bu arkeolojik örnek ise malzemenin geçmişinin modern dönemin çok ötesine uzandığını gösteriyor. Küçük boyutuna rağmen Eskişehir’in günümüzdeki kültürel simgelerinden biriyle eski çağlar arasında doğrudan bağ kurduğu için müzedeki en ilginç parçalardan biri olarak değerlendirilebilir.
Pessinus’tan Küllüoba’ya Uzanan Bir Arkeoloji Haritası
Eskişehir ve çevresi, arkeolojik yerleşimler açısından oldukça zengin bir coğrafyaya sahip. Müze bu zenginliği tek bir alanda görme imkânı sağlıyor. Pessinus Frig, Helenistik ve Roma dünyasının izlerini taşırken Küllüoba çok daha eski yerleşim dönemlerine ulaşıyor. Şarhöyük-Dorylaion ise Eskişehir’in uzun süre devam eden kent tarihinin önemli parçalarından biri. Farklı kazı alanlarından getirilen eserlerin aynı müzede bulunması, Eskişehir’in tarihini tek tek noktalardan değil, birbirine bağlı daha geniş bir kültür coğrafyası üzerinden anlamayı kolaylaştırıyor. Bu nedenle arkeolojiye meraklıysanız Türkiye'deki müzeler arasında burayı yalnızca koleksiyon büyüklüğüyle değil, bölgesel tarihi bütünlüklü biçimde anlatmasıyla da değerlendirebilirsiniz.
Binlerce Eserlik Hafızanın Sadece Bir Bölümünü Görüyoruz
Müzenin koleksiyonunda yaklaşık 22 bin 500 taşınır kültür varlığı bulunuyor. Bunların yaklaşık 2 bini kapalı sergi alanlarında ziyaretçilere sunulurken diğer eserler müze depolarında korunuyor. Bu sayı önemli bir ayrıntıyı ortaya çıkarıyor: Salonlarda gördüğünüz eserler aslında çok daha büyük bir kültürel arşivin seçilmiş bölümü. Müzenin farklı bloklarında arkeolojik eser sergi salonlarının yanı sıra süreli sergi alanları, depolar, laboratuvarlar ve idari bölümler bulunuyor. Bu yapı aynı zamanda arkeolojik eserlerin yalnızca sergilendiği değil, korunduğu ve bilimsel çalışmaların yürütüldüğü bir merkez niteliği taşıyor.
Bahçedeki Taşları Görmeden Çıkmayın
Kapalı sergi salonlarını tamamladıktan sonra hemen çıkışa yönelmek yerine müzenin açık alanlarını da görmek gerekiyor. Bahçe bölümünde büyük boyutlu taş eserler ve çeşitli mimari parçalar sergileniyor. Kapalı salonlarda vitrinlerin arkasından izlenen küçük objelerden sonra açık havadaki büyük taş eserlerle karşılaşmak müze gezisinin havasını değiştiriyor. Özellikle taş işçiliği ve antik mimariye ilgi duyan ziyaretçiler için bu bölüm müzenin tamamlayıcı parçalarından biri. Ziyaret öncesinde ETİ Arkeoloji Müzesi fotoğrafları incelendiğinde salonların genel yapısı hakkında fikir edinilebilir; ancak eserlerin gerçek boyutlarını ve mekânla kurduğu ilişkiyi yerinde görmek çok daha etkileyici.
Eskişehir Gezisinde Neden Buraya Yer Açılmalı?
Eskişehir çoğu zaman Odunpazarı Evleri, Porsuk Çayı, çağdaş müzeler ve hareketli şehir yaşamıyla tanınıyor. Ancak şehrin tarihini yalnızca yakın dönem üzerinden okumak yeterli değil. Bu nedenle Eskişehir gezilecek yerler listesi hazırlarken arkeoloji müzesine de yer vermek, kentin geçmişini çok daha geniş bir zaman çizgisinde görmenizi sağlıyor. Burada Neolitik yerleşimlerden Frig dünyasına, Roma şehirlerinden Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine kadar uzanan eserlerle karşılaşmak mümkün. Özellikle Pessinus, Yazılıkaya veya bölgedeki diğer arkeolojik alanları ziyaret edecekseniz müzeyi rotanın başına ya da sonuna eklemek oldukça anlamlı olabilir.
ETİ Arkeoloji Müzesi Nerede?
Şehre ilk kez gelenlerin merak ettiği konulardan biri ETİ Arkeoloji Müzesi nerede sorusu oluyor. Müze, Eskişehir’in Odunpazarı ilçesine bağlı Akarbaşı Mahallesi’nde, Atatürk Bulvarı No:64 adresinde bulunuyor. Kent merkezine yakın konumu sayesinde Eskişehir gezisine kolaylıkla dahil edilebilir. Özellikle Odunpazarı çevresindeki kültürel noktaları geziyorsanız müzeyi aynı gün içinde planlamak mümkün.
ETİ Arkeoloji Müzesi Nasıl Gidilir?
Kent merkezinden hareket edecek ziyaretçiler için ETİ Arkeoloji Müzesi nasıl gidilir sorusunun cevabı oldukça kolay. Müzenin Atatürk Bulvarı üzerindeki merkezi konumu sayesinde şehir içi toplu taşıma seçeneklerinden yararlanılabilir. Özel araç kullananlar ise Odunpazarı ve Atatürk Bulvarı yönünü takip ederek müzeye ulaşabilir. Şehir merkezindeki trafik ve park durumunu özellikle yoğun saatlerde hesaba katmak faydalı olur.
Navigasyon Kullananlar İçin Küçük Bir Not
Telefon veya araç navigasyonu üzerinden ETİ Arkeoloji Müzesi yol tarifi araması yaparken sonuçlarda Akarbaşı Mahallesi, Atatürk Bulvarı No:64 ve Odunpazarı bilgilerinin yer aldığını kontrol etmek doğru konuma ulaşmayı kolaylaştırır.Merkezî bir noktada bulunduğu için müze ziyaretinden sonra Odunpazarı ve çevresindeki diğer kültürel duraklara geçerek günü daha geniş bir şehir rotasına dönüştürebilirsiniz.
Eskişehir ETİ Arkeoloji Müzesi Ziyaret Bilgileri
Gezi programını hazırlamadan önce Eskişehir ETİ Arkeoloji Müzesi ziyaret bilgileri üzerinden çalışma saatlerini, adresi ve iletişim bilgilerini kontrol etmek ziyaretinizi daha rahat planlamanızı sağlar.
Açılış Saati: 08:00
Kapanış Saati: 17:00
Gişe Kapanış Saati: 16:30
Kapalı Gün: Yok, her gün açık
Adres: Akarbaşı Mahallesi, Atatürk Bulvarı No:64, Odunpazarı / Eskişehir
Resmî tatiller, bakım çalışmaları veya özel düzenlemeler nedeniyle ziyaret saatlerinde değişiklik olabileceğinden yola çıkmadan önce güncel bilgileri kontrol etmek faydalı olur.