Güneş doğudan doğduğu için Türkiye'nin doğusundaki yerlerde güneş genel olarak batıdaki bölgelere göre daha erken görülür. Türkiye'nin doğu-batı doğrultusundaki en uç noktalarına bakıldığında en doğudaki kara parçası Iğdır-Aralık ilçesindeki Dilucu bölgesidir.
Iğdır İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Iğdır Ovası'nın güneydoğu uzantısı olan Dil Ovası'nın Türkiye'nin en doğu uç noktasını oluşturduğunu ve bu noktanın yaklaşık 44°48′ doğu boylamında bulunduğunu belirtmektedir.
Iğdır Valiliği de kenti resmî açıklamasında “Türkiye'de güneşin ilk doğduğu yer” olarak tanımlamıştır. İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün resmî sayfasında ise doğrudan “Ülkemizde Güneşin Doğduğu İlk Kent Iğdır” başlığı kullanılmıştır.
Bu nedenle coğrafi ve resmî tanıtım kullanımında Türkiye'de güneşin ilk doğduğu il Iğdır'dır.
Ancak burada küçük bir bilimsel ayrım yapmak gerekir. Gerçek güneş doğuş saati yalnızca boylama bağlı değildir; mevsim, enlem, yükselti, yerel ufuk çizgisi ve atmosfer koşulları da güneşin görünür doğuş saatini etkileyebilir. Dolayısıyla “Iğdır'da yılın her günü ve her noktadan kesin olarak birkaç saniye önce güneş görülür” şeklinde aşırı kesin bir astronomik ifade kullanılmamalıdır.
Başlığın coğrafi anlamı ve resmî kamu kaynaklarının kullandığı tanım açısından doğru cevap Iğdırdır.
GÜNEŞ GERÇEKTEN HER GÜN IĞDIR'DA MI İLK DOĞAR?
Genel coğrafya anlatımında evet, doğru cevap Iğdır'dır; çünkü Türkiye'nin en doğudaki kara noktası Iğdır sınırları içerisindedir ve resmî kurumlar da Iğdır'ı “güneşin ilk doğduğu il” şeklinde tanımlamaktadır.
Ancak astronomik güneş doğuş saatleri hesaplanırken yalnızca doğu-batı konumu yeterli değildir.
Güneşin doğuş saatini etkileyen başlıca unsurlar:
boylam,
enlem,
yılın günü,
rakım,
ufuktaki dağ ve tepeler,
atmosferik kırılma
gibi faktörlerdir.
Özellikle mevsimlere göre kuzey ve güneydeki şehirlerin güneş doğuş saatlerinde birkaç dakikalık değişimler oluşabilir.
Bu nedenle içerikte “Türkiye'nin en doğudaki ili olması nedeniyle güneşin ilk doğduğu il olarak Iğdır kabul edilir” ifadesi kullanılması en güvenli yöntemdir.
NEDEN IĞDIR?
Iğdır'ın bu özelliğinin temel nedeni Türkiye'nin doğu ucunda bulunmasıdır.
İl yalnızca doğu konumuyla değil, sınır yapısıyla da Türkiye'de özel bir yere sahiptir. Iğdır; Ermenistan, İran ve Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ile sınır bağlantısına sahip olmasıyla dikkat çekmektedir. Serhat Kalkınma Ajansı da Iğdır'ı Türkiye'nin en doğusunda yer alan bir şehir olarak tanımlamaktadır.
Iğdır Ovası'nın nispeten düz yapısı da doğu ufkunun birçok noktada açık biçimde izlenebilmesini sağlar. Buna karşılık ilin güneyinde Büyük ve Küçük Ağrı dağları yükselmektedir.
