Bu başlıkta “en uzun demiryolu tüneli” belirlenirken aynı demiryolu geçişini oluşturan tek bir tünel tüpünün fiziksel uzunluğu esas alınmıştır. İki paralel tünelin uzunlukları birbirine eklenmemiş, bağlantı yolları veya tüm demiryolu güzergâhı tünel uzunluğu olarak değerlendirilmemiştir.

Bahçe–Nurdağı Fevzipaşa Varyantı, Mersin–Adana–Osmaniye–Gaziantep yüksek standartlı demiryolu koridorunun önemli bölümlerinden biridir. Proje, Bahçe ile Nurdağı arasındaki eski demiryolu güzergâhını kısaltmak ve eğimi azaltmak amacıyla çift hatlı, elektrikli ve sinyalli olarak tasarlanmıştır. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının resmî yayınında 17 km'lik yeni güzergâh içinde yaklaşık 10,1 km uzunluğunda çift tüplü tünel bulunduğu belirtilmektedir.

TCDD'nin 2020 Faaliyet Raporu ise daha ayrıntılı teknik değer verir:

T1: 9.949 metre
T2: 9.955 metre

Dolayısıyla panelde hassas teknik değer kullanılacaksa 9.955 metre, genel okuyucuya yönelik içerikte ise yaklaşık 10 kilometre veya 10,1 kilometre ifadesi tercih edilebilir.

Önemli bir başka nokta da hizmet durumu ile yapısal rekorun birbirinden ayrılmasıdır. 2023 yılında iki tüpün kazısının tamamlandığı açıklanmış olsa da 2026 TCDD yatırım programında Bahçe–Nurdağ hattına ilişkin altyapı, üstyapı, elektrifikasyon ve diğer işler devam eden yatırımlar arasında yer almaktadır.

ÖNEMLİ KARŞILAŞTIRMA

Deliktaş Tüneli'nin uzunluğu TCDD kayıtlarında 5.473 metre olarak yer alır. Sivas Valiliği de Deliktaş'ı konvansiyonel hatlardaki en uzun tünel olarak tanımlamıştır.

Ankara–İzmir YHT hattındaki Köroğlu Tüneli ise 5.142 metre uzunluğundadır ve kazısı 2025 yılında tamamlanmıştır.

ÖNEMLİ METODOLOJİ NOTU

Türkiye'nin En Uzun Demiryolu Tüneli Hangisi?

Resmî Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ve TCDD tanımları esas alındığında cevap Bahçe–Nurdağı (Fevzipaşa Varyantı) çift tüplü demiryolu tünelidir.

TCDD'nin teknik verilerinde uzun tüp 9.955 metre, diğer tüp ise 9.949 metre uzunluğundadır.

Tünel 17 km mi, 10 km mi?

Bu içerikteki en önemli metodoloji ayrımı budur.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının 2023 tarihli haber başlığının içeriğinde 17 km ifadesi tünelle birlikte kullanılmıştır. Ancak aynı açıklamanın devamında Bahçe ile Nurdağı istasyonları arasındaki yeni güzergâhın 17 km'ye düşeceği belirtilmektedir.

Daha ayrıntılı TCDD teknik kaynaklarında tüneller:

T1: 9.949 m
T2: 9.955 m

olarak kayıtlıdır. Ayrıca Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının demiryolu teknik yayınında tünel 10,1 km uzunluğunda çift tüp olarak açıklanmaktadır.

Bu nedenle “tünel 17 km uzunluğundadır” ifadesi panelde kullanılmamalıdır.

İki Tüpün Uzunlukları Toplanmalı mı?

Hayır.

T1 ve T2 paralel olarak aynı geçişi sağlayan iki ayrı tüptür. “En uzun tünel” karşılaştırmasında:

9.949 + 9.955 = 19.904 metre

şeklinde bir toplam uzunluk kullanmak doğru değildir.

Tek bir tüpün portal–portal uzunluğu esas alınmalıdır. Bu ölçüte göre en uzun tüp 9.955 metredir.

Neden 10,1 km Değeri de Görülüyor?

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının proje yayınlarında tünel uzunluğu yaklaşık 10,1 km olarak yuvarlanmıştır. TCDD faaliyet raporundaki 9.949 ve 9.955 metrelik değerler ise daha ayrıntılı teknik ölçülerdir.

Dolayısıyla:

Teknik değer: 9.955 m
Genel/yuvarlatılmış değer: yaklaşık 10 km veya 10,1 km

kullanımı uygundur.

Tünel Hizmete Açıldı mı?

Burada kesin ifade kullanmamak gerekir.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, 1 Ağustos 2023'te ikinci tüpte de “ışık görme” aşamasına ulaşıldığını açıklamıştır. Bu ifade tünel kazısının iki portal arasında birleştiğini gösterir; tüm demiryolu sisteminin ticari işletmeye açıldığı anlamına gelmez.

TCDD'nin 2026 Yılı Yatırım Programında Bahçe–Nurdağ bağlantılı hat işleri 2023–2026 dönemli devam eden yatırım olarak gösterilmektedir. Bu nedenle 9 Eylül 2026 itibarıyla içerikte “hizmetteki Türkiye'nin en uzun demiryolu tüneli” demek yerine “Türkiye'nin en uzun demiryolu tüneli olarak inşa edilen/projelendirilen tünel” ifadesi daha güvenlidir.

Hizmetteki Konvansiyonel Demiryolu Tünelleri İçinde Hangisi Öne Çıkıyor?

Bu konuda önemli örnek Sivas'taki Deliktaş Tüneli'dir.

TCDD kayıtlarında uzunluğu 5.473 metre olarak gösterilen Deliktaş Tüneli, Sivas Valiliği tarafından konvansiyonel demiryolu hatlarının en uzun tüneli olarak tanımlanmıştır.

Bu nedenle “yapılmış en uzun tünel” ile “hâlen işletmedeki konvansiyonel hattın en uzun tüneli” aynı soru değildir.

Marmaray 13,6 km Değil mi?

Marmaray için resmî kaynaklarda 13,6 km'lik Demiryolu Boğaz Tüp Geçişi güzergâhı verilmektedir. Ancak bu 13,6 km, tek bir kesintisiz mühendislik tünel tüpünün uzunluğu değildir; yaklaşım tünelleri, batırma tüp bölümü ve yer altı istasyonlarını içeren proje kesimidir. Boğaz altındaki batırma tüp bölümü yaklaşık 1.387 metredir.

Bu nedenle Marmaray'ın 13,6 km'lik proje kesimi ile Fevzipaşa'daki yaklaşık 10 km uzunluğundaki tek tünel tüpünü doğrudan karşılaştırmak teknik olarak doğru değildir.

Neden 2026 Verisi Kullanıldı?

Tünel uzunluğu yıllık olarak değişen bir istatistik değildir. Ancak projenin işletme durumu değişebileceği için 2026 yatırım programı ayrıca kontrol edilmiştir.

TCDD'nin 2026 Yılı Yatırım Programında Bahçe–Nurdağ ve bağlantılı hat işleri hâlen yatırım kapsamında yer almaktadır.

Hangi Unsurlar Dahil Edildi?

• Demiryolu için inşa edilmiş tüneller

• Tek tüp fiziksel uzunluğu

• TCDD ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından demiryolu tüneli olarak tanımlanan yapılar

• Yapımı tamamlanmış tünel kazıları

Hangi Unsurlar Dahil Edilmedi?

• İki paralel tüpün toplam uzunluğu

• Tüm demiryolu proje güzergâhı

• Açık hat kesimleri

• İstasyon uzunlukları

• Metro hatlarının toplam yer altı güzergâhları

• Henüz kazısına başlanmamış gelecekteki tünel projeleri

Örneğin 2026'da yapımına başlanan Dörtyol–Hassa projesinde yaklaşık 20 km uzunluğunda üç tünel tüpü planlanmaktadır. Proje tamamlandığında mevcut rekor tanımını değiştirebilecek niteliktedir; ancak henüz tamamlanmadığı için bugünkü sıralamaya dahil edilmemiştir.