Bacaklı Yaylası, Visit Zonguldak verilerine göre Zonguldak’ın en yüksek noktalarından biri olarak anılır; rakımı 1.500 metre, Alaplı’ya yaklaşık 35 kilometre, Zonguldak merkeze ise yaklaşık 80 kilometre uzaklıktadır. Aynı bölgede yer alan Bacaklı Yayla Tepesi için Anadolu Ajansı’nda 1.637 metre rakım bilgisi geçer; bu nedenle alanı gezerken rakımın kaynaklara göre 1.500 metrenin üzerinde ifade edildiğini bilmek daha doğru olur.
Sis Kapının Önüne Oturunca: Bacaklı’da İlk İzlenim
Bacaklı’ya yaklaştıkça yolun dili değişir. Kıyıdaki nemli hava geride kalır, orman daha sıklaşır, virajlar uzar. Bir süre sonra insan şehirdeki sesleri hatırlamakta zorlanır. Yaylaya vardığınızda sizi gösterişli tabelalardan çok rüzgâr karşılar. Çimenlerin üzerinde yürürken ayakkabınız hafifçe ıslanır; çünkü bu coğrafyada nem, sabahın en eski misafiri gibidir. Bölüklü Yaylası, Bacaklı’nın eteklerinde yer alır ve iki alan çoğu zaman birlikte anılır. Burası yaz aylarında temiz hava almak, kamp yapmak, yürüyüşe çıkmak ve şehir yorgunluğunu atmak isteyenlerin uğradığı bir doğa kaçamağına dönüşür. Gümeli Ormanı çevresindeki bu yayla hattı, kuş ve yaban hayatı açısından zenginliğiyle de dikkat çeker.
Yaylacılığın İnce Sesi: Süt, Odun Dumanı ve Eski Alışkanlıklar
Bacaklı Yaylaları’nı anlamak için sadece manzaraya bakmak yetmez; burada hâlâ yaşayan yaylacılık geleneğine de kulak vermek gerekir. Yayla kültürü, Karadeniz’de yalnızca yazın serinlemek için yükseğe çıkmak değildir. Hayvanların otlatılması, süt ürünlerinin hazırlanması, komşuluk ilişkilerinin yeniden kurulması ve doğayla uyumlu bir mevsim düzeni anlamına gelir.
Yayla evlerinin çevresinde görülen ahşap detaylar, basit çitler, küçük odunluklar ve taşla çevrili ocak izleri bu kültürün mimari tarafını anlatır. Burada büyük saraylar, kemerli yapılar ya da süslü cepheler beklememek gerekir. Bacaklı’nın mimarisi gösterişten değil, ihtiyaçtan doğar. Rüzgâra dayanacak çatı, yağmura karşı koruyacak saçak, hayvanı ve insanı aynı mevsim döngüsünde tutacak sade düzen… Yaylanın estetiği de tam burada saklıdır.
4 Bin Yıllık Tanık: Gümeli Porsuğu’nun Gölgesinde
Bacaklı Yaylaları çevresini özel yapan en güçlü değerlerden biri, yakındaki Gümeli Tabiat Anıtı’dır. Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre 398 hektarlık Gümeli Tabiat Anıtı, 11 Mart 2008’de tescillenmiştir. Alanda 4112 yaşında olduğu belirlenen anıt porsuk ağacı ile 1988 ve 1164 yaşlarında başka porsuk ağaçları bulunur. Bu yaşlı ağaç, Türkiye’nin en yaşlı ağacı ve dünyada bilinen en yaşlı porsuklardan biri olarak kabul edilir. Bir ağacın dört bin yılı aşan ömrünü düşünmek bile insanı yavaşlatıyor. O fidan filizlendiğinde Anadolu’da Tunç Çağı yaşanıyordu. Krallıklar kuruldu, diller değişti, yollar açıldı, imparatorluklar gelip geçti; ama Gümeli’nin porsuğu hâlâ gövdesinde zamanı saklıyor. Bu yüzden Bacaklı’ya gelenlerin rotasına Gümeli Tabiat Anıtı’nı eklemesi, geziyi sıradan bir yayla ziyaretinden çıkarıp neredeyse zamanla yüzleşmeye dönüştürür.
Tarih ve Arkeoloji: Bacaklı’da Taştan Çok Hafıza Var
Bacaklı Yaylaları doğrudan kazı alanı, antik kent ya da anıtsal mimari merkezi olarak bilinmez. Bu noktada abartıya kaçmamak gerekir. Alaplı Kaymakamlığı da ilçede tarihi eserlerin sınırlı olduğunu, buna karşılık yakın konumdaki Karadeniz Ereğli’de yerleşimin MÖ 560-500 yıllarına kadar uzandığını belirtir. Yani Bacaklı’nın tarihini, tek başına bir arkeolojik yapı üzerinden değil; çevresindeki kültür havzası üzerinden okumak daha sağlıklı olur. Yakındaki Karadeniz Ereğli, antik Herakleia Pontike ile bölgenin güçlü tarihsel merkezlerinden biridir. Herakleia Pontike’nin MÖ 6. yüzyılda Megaralı ve Boeotialı Dor göçmenlerle ilişkilendirildiği, Pers, Bithynia ve Roma süreçlerinden geçtiği arkeolojik yayınlarda aktarılır. Bu nedenle Bacaklı’da gezerken karşınıza antik tiyatro çıkmaz; ama ormanın içinden esen rüzgâr, Karadeniz kıyısındaki eski ticaret yollarının, dağ geçitlerinin ve yayla patikalarının sessiz devamı gibi hissedilir.
Bacaklı’da Yavaşlamayı Unutmayın
Bacaklı Yaylaları, hızlı gezilecek bir yer değil. Burada yapılacak en güzel şeylerden biri, hiçbir şey yapmadan oturmak. Bir çiçeğin eğilişini, bulutun dağın omzundan geçişini, çanın uzaktan gelip kaybolan sesini izlemek… Belki de bu yüzden Bacaklı insana “gezdikçe” değil, durdukça açılıyor. Zonguldak’ın yükseklerinde, Gümeli ormanlarının serin nefesiyle çevrili bu yaylalar; doğa, kültür ve zaman hissini aynı yürüyüşte birleştiriyor. Bacaklı’ya giderseniz yalnızca bir yayla görmüş olmazsınız. Bir ağacın binlerce yıllık sabrını, Karadeniz’in sisli hafızasını ve insanın doğayla kurduğu eski dostluğu da yanınıza alırsınız.
Doğa Yürüyüşü, Kamp ve Fotoğraf İçin Küçük Tavsiyeler
Bacaklı Yaylaları’na giderken hazırlıklı olmak gerekir. Yazın bile hava kısa sürede serinleyebilir. İnce bir yağmurluk, yedek çorap, yürüyüş ayakkabısı ve içme suyu mutlaka yanınızda olmalı. Telefon çekimi her noktada güçlü olmayabilir; bu yüzden rotanızı önceden kaydetmek iyi fikir. Kamp kurmayı düşünenler çevreyi kirletmemeli, ateş konusunda çok dikkatli davranmalı ve özellikle ormanlık alanlarda yerel uyarılara uymalıdır. Gümeli çevresi hassas bir ekosisteme sahiptir; kurt, tilki, boz ayı, karaca, sincap ve yaban kedisi gibi türlerin bölgede yaşadığı resmi kaynaklarda belirtilir. Bu yüzden doğayı “dekor” değil, başka canlıların evi olarak görmek gerekir. Fotoğraf için en güzel saatler sabah erken zamanlar ve gün batımına yakın anlardır. Sis çökerse moral bozmayın; Bacaklı’nın en güzel yüzlerinden biri zaten sisli hâlidir.
Bacaklı Yaylaları’na Nasıl Gidilir?
Zonguldak Merkezden Ulaşım
Zonguldak merkezden Alaplı yönüne doğru ilerlenir.
Alaplı’dan sonra Gümeli beldesi güzergâhı takip edilir.
Bacaklı Yaylası, Zonguldak merkeze yaklaşık 80 kilometre uzaklıktadır.
Gümeli’den sonra yolun bazı bölümleri köy ve orman yolu karakteri gösterebilir; özellikle yağışlı havalarda dikkatli sürüş gerekir.
Alaplı’dan Ulaşım
Alaplı ilçe merkezinden Gümeli yoluna girilir.
Bacaklı Yaylası, Alaplı’ya yaklaşık 35 kilometre mesafededir.
Yol boyunca virajlı ve yükselen bölümler bulunduğu için acele etmeden ilerlemek en güvenli seçenektir.
Yayla çevresinde yönlendirme ve telefon sinyali her zaman yeterli olmayabileceğinden çevrimdışı harita kullanmak faydalıdır.
İstanbul ve Ankara’dan Gelenler İçin
İstanbul’dan gelenler Düzce–Akçakoca veya Ereğli hattı üzerinden Alaplı’ya ulaşabilir.
Ankara’dan gelenler Bolu–Düzce yönünden Batı Karadeniz hattına bağlanarak Alaplı güzergâhını takip edebilir.
Gümeli Tabiat Anıtı için resmi kaynaklarda İstanbul’a yaklaşık 289 kilometre, Ankara’ya yaklaşık 314 kilometre mesafe bilgisi verilir.
Uzun yoldan gelenlerin yaylaya geçmeden önce Alaplı veya Gümeli’de yakıt, yiyecek ve temel ihtiyaçlarını tamamlaması iyi olur.