Borçka Karagöl Tabiat Parkı

Artvin’de bazı manzaralar vardır; fotoğrafını görürsünüz ama oraya ulaştığınızda görüntünün eksik kaldığını anlarsınız. Borçka Karagöl de tam olarak böyle bir yer. Virajlı dağ yolları geride kalıp ormanın içinden göl kıyısına çıktığınızda ilk fark edilen şey yalnızca suyun rengi değildir. Nemli toprağın kokusu, yaprakların arasından süzülen ışık, suyun üzerinde ağır ağır dolaşan sis ve ormanın sesi bir araya gelir. Karagöl, seyredilecek bir manzaradan çok içinde birkaç saat kaybolmak isteyeceğiniz bir doğa parçasıdır. Borçka ilçesi sınırlarındaki tabiat parkı, Artvin şehir merkezine yaklaşık 57 kilometre, Borçka ilçe merkezine ise 25 kilometre uzaklıktadır. Korunan alanın büyüklüğü 368 hektardır ve bölge 2002 yılında tabiat parkı ilan edilmiştir.

Bir Dağın Hareketiyle Doğan Göl

Karagöl’ün hikâyesinin en etkileyici tarafı, insan eliyle değil dağın kendi hareketiyle ortaya çıkmış olmasıdır. Göl, Klaskur çevresindeki yamaçlarda meydana gelen büyük bir heyelanın vadideki su düzenini değiştirmesiyle oluşmuştur. Akademik çalışmalarda Karagöl’ün biri büyük, diğeri küçük iki su kütlesinden oluştuğu, büyük gölün yaklaşık 50 bin metrekarelik bir yüzeye sahip olduğu ve derinliğinin yer yer 25 metreye ulaştığı belirtilir. Oluşum tarihi konusunda kaynaklarda küçük ama önemli bir farklılık vardır. Kültür Portalı heyelanı 1800’lü yıllara tarihlerken bazı resmî tanıtım metinleri 1900’lü yıllardan söz eder; akademik değerlendirmelerde ise kesin oluşum tarihinin bilinmediği belirtilir. Bu nedenle Karagöl’ü tek bir yıla bağlamak yerine, yakın geçmişte yaşanan büyük bir kütle hareketinin doğaya bıraktığı iz olarak görmek daha doğru olur.

Ormanın İçinde Yaşayan Bir Su Aynası

Karagöl’ü özel yapan yalnızca jeolojik oluşumu değildir. Burada göl ile orman birbirinden ayrılmaz. Yoğun yağış ve yüksek nem sayesinde gelişen bitki örtüsü, suyun neredeyse kıyı çizgisine kadar sokulduğu kapalı bir yeşil dünya yaratır. Doğa Koruma ve Milli Parklar verilerinde bölgenin göl ekosistemi, biyolojik çeşitliliği ve peyzaj karakteri öne çıkarılır; çevredeki yoğun nemli orman dokusunun yağmur ormanı karakteri gösterdiği belirtilir.

Kayın ve gürgenlerin ağırlıkta olduğu ormanda mevsim değiştikçe gölün rengi de değişiyor gibi görünür. İlkbaharda taze yeşiller, yazın koyu orman tonları, sonbaharda sarıdan bakıra uzanan yapraklar suya yansır. Sis çöktüğünde ise karşı kıyı birkaç dakika içinde gözden kaybolabilir. Bu nedenle Karagöl’e yalnızca güneşli havada gidilecek bir yer gözüyle bakmamak gerekir; bazen bölgenin en etkileyici hâli tam da bulutların alçaldığı zamandır.

Sessizliğin Ardındaki Yaban Hayatı

Karagöl çevresi, ziyaretçilerin gördüğünden çok daha hareketli bir yaşam barındırır. Resmî kaynaklarda Borçka çevresindeki ormanlarda boz ayı, vaşak, çengel boynuzlu dağ keçisi ve çeşitli yırtıcı kuşların varlığından söz edilir. Bu hayvanların çoğunu göl kıyısında görmek kolay değildir; zaten buranın güzelliği de yaban hayatının insan kalabalığından uzakta kendi düzenini sürdürebilmesindedir. Ormanda yürürken yüksek ses çıkarmamak, belirlenmiş alanların dışına gereksiz yere taşmamak ve yabani hayvanları beslememek yalnızca bir “gezi kuralı” değil, bu ekosisteme duyulan saygının parçasıdır.

Karagöl’ün Çevresindeki Tarihin Uzun Gölgesi

Karagöl’ün kendisi bir arkeolojik sit alanı değildir ve göl çevresinde doğrudan Karagöl’e bağlanan antik bir kent ya da kazı alanından söz etmek doğru olmaz. Fakat içinde bulunduğu Artvin coğrafyasının tarihsel geçmişi oldukça derindir. Artvin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, bölgedeki arkeolojik buluntulardan hareketle geçmişi Tunç Çağı’na kadar götürür. MÖ 4. yüzyılda bölgeden geçen Ksenophon’un anlatılarında da bu coğrafyada yaşayan farklı topluluklardan söz edilir.

Sonraki yüzyıllarda yöre Roma ve yerel krallıkların, Bizans dünyasının, Bagratlıların ve farklı Orta Çağ siyasi güçlerinin etkisini gördü. Osmanlı döneminde Borçka, Trabzon’a bağlı idari yapı içinde yer aldı. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında Rus idaresine geçen bölge, 20. yüzyılın başındaki savaş ve antlaşmalarla yeniden el değiştirdi; 1921’de Türkiye sınırları içerisindeki konumu kesinleşti. Bu tarih Karagöl kıyısında büyük taş duvarlar ya da anıtlar halinde karşınıza çıkmaz. Daha çok çevredeki köy isimlerinde, eski yolların izlerinde, ahşap yapılarda ve sınır coğrafyasının çok katmanlı kültüründe hissedilir.

Borçka’nın Kültürel Dokusu: Ahşap, Taş ve Dağ Köyleri

Karagöl gezisini yalnızca gölle sınırlamak istemeyenler Borçka çevresindeki kültürel mirasa da zaman ayırabilir. Örneğin Borçka Muratlı Camii, kapısındaki kitabeye göre muhtemelen 1846 yılında Ahmet Usta tarafından yapılmıştır. Borçka-Hopa kara yolu üzerindeki Düzköy Vaniti Köprüsü ise kitabesi bulunmamakla birlikte yaklaşık 18. yüzyıla tarihlenen taş köprü örneklerinden biridir. Bu yapılar Karagöl’ün içinde değildir; fakat bölge gezisini doğa ile kültür arasında kurmak isteyenler için güzel duraklardır. Artvin’i anlamanın yolu yalnızca dağlara bakmaktan değil, o dağların arasında yüzyıllardır yaşayan insanların bıraktığı izleri de görmekten geçer.

Göl Kıyısında Zamanı Biraz Yavaşlatın

Karagöl’de yapılabilecek en güzel şeylerden biri aslında acele etmemektir. Göl çevresindeki patikalarda yürüyebilir, kıyıda uzun süre oturabilir ve özellikle sabah saatlerinde değişen ışığı izleyebilirsiniz. Fotoğraf çekmek isteyenler için sonbahar renkleri oldukça etkileyicidir; ilkbahar ve yaz aylarında ise yeşilin birbirine karışan tonları bambaşka bir görüntü oluşturur. Piknik ve günübirlik kullanım için ayrılan alanlardan yararlanırken parkın güncel kurallarına uymak önemli. Ateş yakma, kamp, giriş ücretleri ve sunulan hizmetlere ilişkin uygulamalar dönemsel olarak değişebildiği için yola çıkmadan önce Doğa Koruma ve Milli Parklar’ın güncel bilgilendirmelerini kontrol etmek en sağlıklısıdır.

Karagöl’e Hangi Mevsimde Gidilir?

İlkbaharın sonlarından sonbahara kadar olan süreç, yürüyüş yapmak ve göl çevresini uzun uzun gezmek isteyenler için oldukça keyiflidir. Sonbahar, Karagöl’ün belki de en çarpıcı yüzünü gösterdiği dönemdir. Sarı, kızıl, turuncu ve yeşilin aynı ormanda buluşması, göl yüzeyini adeta doğal bir tabloya dönüştürür. Kışın ise bambaşka bir Karagöl vardır. Kar altında kalan ormanlar ve sessizleşen göl olağanüstü görüntüler oluşturabilir; ancak yüksek kesimlerde kar ve buzlanma ulaşımı zorlaştırabilir. Bu nedenle soğuk aylarda yola çıkmadan önce güncel yol durumunu kontrol etmek gerekir. Artvin dağlarında hava hızlı değişebildiğinden yaz aylarında bile ince bir yağmurluk ve kaymayan tabanlı ayakkabı bulundurmak iyi bir fikirdir.

Karagöl’den Ayrılırken

Borçka Karagöl, “Artvin’de gezilecek yerler” listesindeki bir kutucuğu işaretleyip geçilecek bir durak değil. Burada insanı etkileyen şey büyük bir anıt, görkemli bir yapı ya da anlatılmış bir savaş hikâyesi değil; dağın hareketiyle doğmuş bir gölün ormanla birlikte yaşamaya devam etmesi. Dönüş yolunda virajlardan aşağı inerken göl çoktan ağaçların arasında kaybolur. Fakat o koyu yeşil su, sisin içinden beliren kıyılar ve ıslak yaprak kokusu bir süre daha zihinde kalır. Belki de Borçka Karagöl’ün en güzel yanı budur: Oradan ayrıldıktan sonra bile manzara bitmez.

Gitmeden Önce Küçük Ama İşe Yarayan Tavsiyeler

Karagöl’de günün erken saatleri ayrı güzeldir. Kalabalığın henüz artmadığı saatlerde ormanın sesini daha rahat duyabilir, rüzgâr kuvvetlenmeden gölün sakin yüzeyindeki yansımaları izleyebilirsiniz. Dağlık bölgede telefon bağlantısının her noktada aynı olmayabileceğini düşünerek çevrimdışı harita indirmek de işinizi kolaylaştırabilir. Yanınıza yağmurluk, içme suyu, yedek çorap ve kaymayan bir ayakkabı alın. Göl kıyısına yalnızca birkaç fotoğraf çekip dönmek yerine mümkünse iki-üç saat ayırın. Çöpünüzü geride bırakmayın, bitki koparmayın ve doğada yüksek sesle müzik açmaktan kaçının. Çünkü Karagöl’ün gerçek değeri tesislerinde değil, hâlâ duyulabilen o orman sessizliğinde saklı.

Borçka Karagöl Tabiat Parkı’na Nasıl Gidilir?

Özel Araçla

• Borçka ilçe merkezinden Karagöl yönlendirmeleri takip edilir. Resmî verilere göre tabiat parkı Borçka merkezine yaklaşık 25 kilometre uzaklıktadır.

• Yolun büyük bölümü asfalt olup son bölümünde yaklaşık 5-6 kilometrelik doğal taş parke yol bulunur. Özellikle yağışlı havalarda virajlarda ve ıslak taş zeminde kontrollü ilerlemek gerekir.

• Artvin şehir merkezinden Karagöl’e olan mesafe yaklaşık 57 kilometredir.

Hava Yoluyla

• Uçakla gelecek ziyaretçiler için Rize-Artvin Havalimanı kullanılabilir. DHMİ bilgilerine göre havalimanından Artvin yönüne HAVAŞ, minibüs, taksi ve araç kiralama seçenekleri bulunmaktadır.

• Havalimanından Borçka yönüne geçildikten sonra Karagöl’e özel araç, taksi veya mevcut dönemsel servis seçenekleriyle devam edilebilir.

Toplu Taşıma ve Servisle

• Artvin, Hopa ve çevredeki yerleşimlerden öncelikle Borçka ilçe merkezine ulaşılabilir.

• Doğa Koruma ve Milli Parklar’ın EKOTABAN bilgisinde Borçka Karagöl için servis imkânlarının bulunduğu belirtilmekle birlikte sefer sıklığı ve çalışma düzeni dönemsel olarak değişebileceğinden yolculuk öncesinde güncel saatlerin doğrulanması faydalıdır.

• Özellikle yaz ve sonbahar hafta sonlarında dönüş ulaşımını önceden netleştirmek daha rahat bir gezi sağlar.