Yaralı Leylekler İçin Kurulan Hastane Nerede?
Gurabahane-i Laklakan, Bursa'nın Osmangazi ilçesiyle ilişkilendirilen tarihî bir kuş bakım kuruluşudur. Geleneği yaşatmak amacıyla 2010 yılında yeniden işlevlendirilen bina, Osmangazi ilçesindeki Kayhan Mahallesi'nde, Irgandı Köprüsü'nün yakınında bulunmaktadır. Osmangazi Belediyesinin 2016 yılı kurumsal tesis listesinde adres Kayhan Mahallesi, Selçuk Hatun Sokak No: 9 olarak belirtilmektedir. Ancak burada önemli bir tarihî ayrım bulunmaktadır. Ahmet Haşim'in yazısında anlatılan özgün hayvan bakım alanı ve Fransız konsolosluk görevlisinin kişisel sığınağı ile belediyenin 2010 yılında hizmete açtığı restore edilmiş yapı aynı yer olarak kabul edilmemelidir. Belediye, Gurabahane-i Laklakan geleneğini yaşatmak için tarihî bir konutu yeniden işlevlendirmiştir. Bu nedenle Kayhan Mahallesi, modern dönemde Gurabahane-i Laklakan adıyla kullanılan yapının konumudur. Osmanlı Dönemi'ndeki bütün bakım faaliyetlerinin kesin olarak bugünkü binada gerçekleştiği iddia edilmemelidir.
Gurabahane-i Laklakan Ne Anlama Geliyor?
Gurabahane-i Laklakan adı, Osmanlı Türkçesinde düşkün veya bakıma muhtaç leyleklerin barındığı yer anlamında kullanılmıştır. Gurabahane düşkünlerin veya ihtiyaç sahiplerinin kaldığı yeri; laklakan ise leylekleri ifade eder. Bu nedenle yapı yaygın olarak Düşkün Leylekler Evi, Leylek Hastanesi veya Leylek Bakımevi adlarıyla tanınır. Bursa'nın geçmişte kuşların göç ve konaklama güzergâhlarından biri olması, yaralı leyleklerin bölgede görülmesini kolaylaştırmıştır. Kanadı ya da bacağı kırılan, uçmakta zorlanan ve yeterli yiyeceğe ulaşamayan kuşlara yardım etmek amacıyla yerel bir bakım geleneği oluşmuştur. Ancak tarihî kaynaklardaki bakım ve besleme uygulamalarıyla günümüzdeki veteriner hekimlik hizmetleri birbirinden farklıdır.
Yaralı Leyleklere Kimler Bakıyordu?
Ahmet Haşim'in anlatımına göre Bursa'nın Haffaflar Çarşısı'nda yaralı ve yaşlı kuşlar için yardım toplanıyordu. Haffaflar, ayakkabıcılık ve ayakkabı ticaretiyle uğraşan esnaflardı. Çarşıdaki esnaf, yaralı hayvanlarla ilgilenmesi için bir kişiyi ücret karşılığında görevlendirmişti. Bu kişi, toplanan yardımlarla yiyecek alıp hayvanları besliyordu. Burada yalnızca leylekler bulunmuyordu. Kargalar, baykuşlar ve farklı nedenlerle güçten düşmüş başka kuşların da bakım gördüğü anlatılmaktadır. Ahmet Haşim ayrıca Bursa'da yaşayan Fransız konsolosluk görevlisi Grégoire Baille'in iki yaralı leyleği yanına alarak onlarla ilgilendiğini aktarmıştır. Baille'in bahçesindeki küçük sığınağa Gurabahane-i Laklakan adını vermesi, ismin edebiyat aracılığıyla yaygınlaşmasında önemli rol oynamıştır. Bu bilgiler, dönemin toplumsal dayanışmasını ortaya koymaktadır. Ancak bütün bakım faaliyetlerinin tek bir resmî hastane çatısı altında yürütüldüğünü gösteren eksiksiz bir kuruluş belgesi bulunmamaktadır.
