Bu içerikte “en büyük göl” ifadesi yüzölçümü esas alınarak değerlendirilmiştir. Göllerin su hacmi, maksimum derinliği veya havza büyüklüğü farklı ölçütlerdir ve yüzölçümü sıralamasıyla karıştırılmamalıdır.
DSİ'nin Türkiye'deki doğal gölleri aynı veri seti içinde karşılaştırdığı güncel sayfasında Van Gölü 3.713 km² ile açık ara ilk sıradadır. Tuz Gölü 1.300 km², Beyşehir Gölü 656 km² ve Eğirdir Gölü 482 km² olarak gösterilmektedir.
Van Gölü, Nemrut volkanizmasının tektonik çöküntü alanının önünü kapatması sonucunda oluşmuş volkanik set karakterli kapalı bir göldür. Dışarıya doğal yüzeysel akışı bulunmadığı için suları tuzlu ve sodalıdır. Su Yönetimi Genel Müdürlüğü de Van Gölü'nü alansal genişlik bakımından Türkiye'nin en büyük gölü olarak tanımlamaktadır.
Burada önemli bir başka ayrım da tatlı su gölü kavramıdır. Türkiye'nin en büyük gölü Van Gölü olmakla birlikte, Türkiye'nin en büyük tatlı su gölü Beyşehir Gölü'dür. Beyşehir Kaymakamlığı ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü bu özelliği açıkça doğrulamaktadır.
ÖNEMLİ KARŞILAŞTIRMA
Aşağıdaki karşılaştırmada farklı kurumların değişken değerleri karıştırılmaması için DSİ'nin aynı veri setindeki yüzölçümleri esas alınmıştır.
Sıra | Göl | Yüzölçümü | Temel Özellik |
|---|---|---|---|
1 | Van Gölü | 3.713 km² | Türkiye'nin en büyük gölü |
2 | Tuz Gölü | 1.300 km² | Tuzlu ve sığ göl |
3 | Beyşehir Gölü | 656 km² | Türkiye'nin en büyük tatlı su gölü |
4 | Eğirdir Gölü | 482 km² | Büyük tatlı su göllerinden biri |
ÖNEMLİ METODOLOJİ NOTU
Türkiye'nin En Büyük Gölü Hangisi?
Yüzölçümü ölçütüne göre cevap Van Gölü'dür. DSİ'nin doğal gölleri karşılaştırdığı resmî veride Van Gölü 3.713 km² yüzölçümüyle ilk sırada yer almaktadır.
Van İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün güncel coğrafya sayfası da Van Gölü'nü 3.713 km² ile Türkiye'nin en büyük gölü olarak tanımlamaktadır.
Neden 3.713 km² Değeri Kullanıldı?
Ana karşılaştırmada DSİ verisi tercih edilmiştir. Bunun en önemli nedeni DSİ'nin Van, Tuz, Beyşehir ve Eğirdir göllerini aynı kaynak ve aynı karşılaştırma tabanı içerisinde vermesidir.
Bu nedenle sıralama oluştururken farklı kurumların farklı dönemlerdeki yüzölçümü değerlerini birbirine karıştırmak yerine aynı resmî veri seti esas alınmıştır.
3.712 km² mi, 3.713 km² mi?
Resmî kaynaklarda iki değer de bulunmaktadır.
DSİ: 3.713 km²
Van İl Tarım ve Orman Müdürlüğü: 3.712 km²
Bitlis Valiliği ve Tatvan Kaymakamlığı gibi başka resmî kaynaklarda ise 3.713 km² değeri kullanılmaktadır.
Kaynaklar 1 km²'lik farkın nedenini açık biçimde açıklamamaktadır. Su seviyesinin iklime bağlı olarak değişebildiği de resmî kaynaklarda belirtilmektedir. Bu nedenle farkı yalnızca belirli bir ölçüm yöntemine bağlamak doğru olmaz.
Ölçüm Nasıl Yapılıyor?
Bu içerikte göller yüzey alanına, yani km² cinsinden kapladıkları alana göre karşılaştırılmıştır.
Derinlik, su hacmi, kıyı uzunluğu veya havza büyüklüğü sıralama ölçütüne dahil edilmemiştir.
Van Gölü Hangi İllerdedir?
Van Gölü Van ve Bitlis illeri arasında bulunmaktadır. Bitlis'in Tatvan, Ahlat ve Adilcevaz ilçeleri ile Van tarafındaki çeşitli ilçeler göl çevresindeki önemli yerleşimler arasındadır. Tarım ve Orman Bakanlığının Van Gölü Havzası sayfası da iki ildeki bu yerleşimleri havzanın önemli merkezleri arasında göstermektedir.
Van Gölü Tatlı Su Gölü mü?
Hayır. Van Gölü'nün suları tuzlu ve sodalıdır. Tarım ve Orman Bakanlığı gölün yüksek pH değerine sahip olduğunu ve bu özelliğin Van Gölü'nü soda gölü niteliğine taşıdığını belirtmektedir.
Türkiye'nin En Büyük Tatlı Su Gölü Hangisi?
Türkiye'nin en büyük tatlı su gölü Beyşehir Gölü'dür. Beyşehir Gölü, yüzölçümü bakımından Van ve Tuz göllerinden sonra gelir ancak bu iki göl tatlı su gölü olmadığından, tatlı su kategorisinde ilk sırada yer alır.
Bu ayrım önemlidir:
Türkiye'nin en büyük gölü: Van Gölü
Türkiye'nin en büyük tatlı su gölü: Beyşehir Gölü
Tuz Gölü Neden Birinci Değil?
Tuz Gölü, Van Gölü'nden sonra Türkiye'nin ikinci büyük doğal gölüdür. DSİ aynı veri setinde Tuz Gölü'nü 1.300 km², Van Gölü'nü ise 3.713 km² olarak vermektedir.
Tuz Gölü'nün yüzey alanı mevsimsel koşullara bağlı olarak ciddi değişiklik gösterebildiğinden farklı resmî kaynaklarda farklı alan değerleriyle karşılaşılabilir. Kültür ve Turizm Bakanlığı, ilkbaharda göl yüzeyinin 164.200 hektara kadar ulaşabildiğini belirtmektedir.
Hangi Unsurlar Dahil Edildi?
Doğal göller karşılaştırmaya dahil edilmiştir.
Hangi Unsurlar Dahil Edilmedi?
Baraj rezervuarları, yapay göletler ve denizler doğal göl sıralamasına dahil edilmemiştir. DSİ de doğal göller ile baraj rezervuarlarını ayrı kategoriler halinde vermektedir.
