Bir Ağacı Kurtarmak İçin Taşınan Köşk Nerede?
Yürüyen Köşk, Marmara Denizi kıyısında, Yalova'nın Merkez ilçesinde bulunuyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının tarihî eser envanterinde yapının konumu Süleymanbey Mahallesi, Atatürk Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsünün kuzeyi olarak kaydedilmiştir. Buna karşılık Bakanlığın turistik gezi adresinde ve Millî Eğitim Bakanlığının ziyaretçi bilgilerinde İsmet Paşa Mahallesi adı kullanılıyor. Bu nedenle köşkün bulunduğu il ve ilçe kesin olarak Yalova Merkez olmakla birlikte, mahalle adı konusunda kamu kurumlarının farklı kayıtları bulunduğu dikkate alınmalıdır. Tarihî yapı, deniz kıyısındaki bahçesi ve hemen yanındaki büyük çınar ağacıyla tanınıyor.
Atatürk Neden Köşkü Taşıttı?
Yalova Valiliği ve Kültür ve Turizm Bakanlığının aktardığı olay, 1930 yılının yaz aylarında yaşandı. Atatürk, Yalova'daki çiftlik köşküne geldiğinde bahçıvanın çınar ağacının dallarını kesmeye hazırlandığını gördü. Bahçıvan, büyüyen dalların yapının duvarına ve çatısına dayandığını açıkladı. Bunun üzerine Atatürk, ağacın kesilmesini veya dallarının budanmasını istemedi. Köşkün ağaçtan uzaklaştırılmasını emretti. Kültür ve Turizm Bakanlığının tanıtımında bu karar şu sözlerle aktarılıyor:
“Ağaç kesilmeyecek, bina kaydırılacak.”
Bu karar, mevcut yapıyı korurken doğaya da zarar vermeyen farklı bir mühendislik çözümünün uygulanmasını sağladı.
Yürüyen Köşk Nasıl Yerinden Taşındı?
Köşkün taşınması için İstanbul Belediyesi Fen İşleri Yollar ve Köprüler Şubesinden bir ekip görevlendirildi. Çalışmaların başında Başmühendis Ali Galip Alnar bulunuyordu. 8 Ağustos 1930 tarihinde önce köşkün çevresindeki toprak kazılarak temel seviyesine ulaşıldı. İstanbul'dan getirilen tramvay rayları temelin altına yerleştirildi ve yapının taşıyıcı bölümleri raylı sistem üzerinde hareket ettirilecek şekilde hazırlandı. Önce denize bakan betonarme teras bölümü kaydırıldı. Ardından ahşap ana yapının taşınması gerçekleştirildi. Toplam üç günlük çalışma sonunda köşk, 10 Ağustos 1930 tarihinde yaklaşık 4,80 metre doğuya kaydırılmıştı. Atatürk'ün yanı sıra kardeşi Makbule Atadan, dönemin yöneticileri ve gazeteci Yunus Nadi'nin de bu çalışmayı izleyenler arasında bulunduğu aktarılıyor. Köşk yeni konumuna yerleştirildi ve çınar ağacının dallarına dokunulmadı.
