Büyük İskender'e Ait Olmayan İskender Lahdi Nerede Sergileniyor?
İskender Lahdi, İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nin Arkeoloji Müzesi bölümünde bulunmaktadır. Müze, İstanbul'un Fatih ilçesinde, Gülhane ve Topkapı Sarayı çevresindeki tarihî müze yerleşkesinde yer alıyor. Millî Eğitim Bakanlığının Okul Dışı Öğrenme Ortamları platformunda müzenin adresi Cankurtaran Mahallesi, Osman Hamdi Bey Yokuşu, Fatih / İstanbul olarak belirtiliyor. İstanbul Arkeoloji Müzeleri üç ana birimden oluşuyor: Arkeoloji Müzesi, Eski Şark Eserleri Müzesi ve Çinili Köşk Müzesi. İskender Lahdi bu kompleksin Arkeoloji Müzesi ana binasının koleksiyonunda bulunuyor. Bu nedenle eserin Eski Şark Eserleri Müzesi'nde veya Çinili Köşk Müzesi'nde sergilendiği düşünülmemeli.
İskender Lahdi Neden Büyük İskender'e Ait Değil?
İskender Lahdi'nin üzerinde Büyük İskender'in tasvir edildiği düşünülen kabartmalar bulunuyor. Ancak bir kişinin mezar anıtında betimlenmesi, o mezarın mutlaka o kişiye ait olduğu anlamına gelmez. Antik Çağ'da hükümdarlar ve soylular, kendi lahitlerinde önemli savaşları, av sahnelerini ve siyasi ilişkilerini anlatan tasvirlere yer verebiliyordu. İskender Lahdi'nde Büyük İskender'in yer almasının, mezarın sahibi olduğu düşünülen Sidon Kralı Abdalonymos'un siyasi yükselişiyle ilişkili olduğu değerlendiriliyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının açıklamasına göre İskender, İssos Savaşı'ndan sonra Sidon'u ele geçirdiğinde Abdalonymos'u kral olarak görevlendirmiştir. Bu nedenle İskender'in lahdin üzerinde tasvir edilmesi, Abdalonymos'un iktidarının tarihî bağlamını yansıtıyor olabilir.
Ancak lahdin Abdalonymos'a ait olduğu görüşü kesin olarak kanıtlanmış değildir. En güvenli tanım, eserin Büyük İskender'e ait olmadığı ve Sidon Kralı Abdalonymos için yapılmış olabileceğidir.
İskender Lahdi'nin Üzerinde Hangi Sahneler Var?
İskender Lahdi'nin uzun yüzlerinden birinde savaş sahnesi, diğerinde ise av sahneleri bulunuyor. Savaş sahnesinde atlı ve yaya askerler, kalkanlar, mızraklar ve karşı karşıya gelen farklı ordular tasvir ediliyor. Yunan ve Makedonya dünyasıyla ilişkilendirilen figürlerde kısa kıyafetler, pelerinler ve askerî donanımlar görülürken Pers askerleri uzun kollu giysileri, pantolonları ve başlıklarıyla ayırt ediliyor. At üzerindeki Büyük İskender figürü, başındaki Nemea aslanının postuyla tanınıyor. Bu simge, Herakles ile kurulan mitolojik bağı yansıtıyor. Lahdin diğer uzun yüzünde ise avcıların aslan ve geyik avladığı sahneler bulunuyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının yorumuna göre av sahnesindeki merkezî figürlerden biri Abdalonymos, ona yardım eden atlı figür ise Büyük İskender olabilir. Kısa yüzlerde de farklı savaş tasvirleri görülüyor. Bunların bazıları antik dönemin siyasi mücadeleleriyle ilişkilendiriliyor. Lahdin üzerindeki tasvirlerin tamamı kesin olarak kimliği bilinen tarihî kişilere ait kabul edilmemelidir.
