Bu içerikte karşılaştırılan ölçüt, ilçelerde hasat edilen toplam üzüm üretim miktarıdır. Değerler ton cinsindendir. Sofralık, kurutmalık veya şaraplık olarak daha sonra değerlendirilen üzümün işlenmiş ürün miktarı değil, bağlardan elde edilen üzüm üretimi esas alınmıştır.

Bu ayrım özellikle Manisa için önemlidir. Türkiye'nin çekirdeksiz kuru üzüm üretiminde çok güçlü olan ilçelerinde hasat edilen yaş üzümün bir bölümü daha sonra kurutulmaktadır. Bu nedenle örneğin “kuru üzüm üretimi” tonajı ile “üzüm üretimi” tonajı aynı istatistik değildir ve birbirine karıştırılmamalıdır.

TÜİK'in Bitkisel Üretim İstatistikleri metodolojisinde tarımsal işletmelerden elde edilen idari verilerin ilçe bazında yayımlandığı açıkça belirtiliyor. Ancak TÜİK'in kamuya açık haber bültenlerinde bütün Türkiye ilçelerini üzüm üretimine göre sıralayan hazır bir ilk 7 tablo bulunmuyor.

Bu nedenle sıralamada mümkün olduğunca 2023 TÜİK kaynaklı aynı ilçe tablosu kullanıldı. Tarsus için güçlü bir resmî kurum açıklaması, Hassa için ise resmî/kurumsal üretim payı bilgisi kullanıldı. Bu iki ilçenin veri niteliği diğer beş ilçeden farklı olduğu için aşağıda ayrıca belirtilmiştir.

ÖNEMLİ METODOLOJİ NOTU

“Türkiye'nin Resmî İlk 7 İlçesi” Listesi Var mı?

Hayır. TÜİK bitkisel üretim verilerinin ilçe bazında yayımlandığını belirtmesine rağmen kamuya açık haber bültenlerinde “Türkiye'nin en fazla üzüm üreten ilk 7 ilçesi” adıyla hazırlanmış tek bir ulusal sıralama bulunmuyor.

Bu nedenle bu çalışma, erişilebilen TÜİK kaynaklı ilçe verileri ile resmî ve kurumsal açıklamaların karşılaştırılmasıyla hazırlanmıştır.

Neden 2023 İlçe Verileri Kullanıldı?

Araştırmada Türkiye'nin yüksek üretimli ilçelerini aynı yıl ve aynı ölçütle karşılaştırmaya imkân veren en ayrıntılı açık tablo, kaynağını TÜİK 2023 olarak gösteren ilçe üretim tablosudur. Bu tabloda Alaşehir, Saruhanlı, Sarıgöl, Salihli, Şehzadeler ve Turgutlu gibi ilçelerin üretimi aynı yöntemle veriliyor.

Daha yeni resmî kaynaklarda 2024 ve 2025 için Türkiye ve il toplamları bulunmasına rağmen bütün Türkiye ilçelerinin üzüm üretimini tek bir açık tabloda sıralayan güncel yayın bulunamadı.

Tarsus Verisi Neden Farklı?

Tarsus için doğrudan Kaymakamlık tarafından yapılan 26 Haziran 2024 tarihli resmî açıklamada “260 bin tonun üzerinde üretim” ifadesi kullanılıyor. Ancak açıklama bu rakamın hangi üretim yılına ait olduğunu ayrıca belirtmediği için rakam 2023 değeriymiş gibi kesinleştirilmemiştir.

Hassa Değeri Neden “Yaklaşık” Yazıldı?

Hassa için aynı yılın doğrudan yayımlanmış kesin ilçe tonajına açık resmî tabloda ulaşılamadı. Buna karşılık DOĞAKA, Hatay üzüm üretiminin yaklaşık %97'sinin Hassa'da gerçekleştiğini bildiriyor; 2023 hasat dönemindeki kurum açıklamalarında da bağcılığın yaklaşık %97'sinin Hassa'da yapıldığı belirtiliyor.

Bu nedenle Hassa için kullanılan yaklaşık 97.700 tonluk değer hesaplanmış bir gösterge olup kesin TÜİK ilçe değeri gibi sunulmamalıdır.

Turgutlu Neden İlk 7'ye Girmedi?

Aynı 2023 TÜİK kaynaklı tabloda Turgutlu 75.648 ton üretime sahip. Şehzadeler ise 79.542 tonla onun önünde bulunuyor.

Ancak Denizli'nin Çal ilçesi ve Gaziantep'in İslahiye ilçesi gibi güçlü bağcılık merkezlerinin aynı yıl için doğrudan karşılaştırılabilir güncel ilçe tonajlarına kamuya açık resmî kaynaklarda ulaşılamaması nedeniyle özellikle listenin 6. ve 7. basamakları TÜİK tarafından ilan edilmiş kesin ulusal sıra olarak değerlendirilmemelidir.

Yaş Üzüm ile Kuru Üzüm Aynı Şey mi?

Hayır. Bu sıralamada bağdan hasat edilen üzüm miktarı dikkate alınmıştır. Üzümün daha sonra kurutularak kuru üzüme dönüştürülmesi sonucunda ürünün ağırlığı önemli ölçüde azalır.

Bu nedenle “20 bin ton kuru üzüm üretildi” gibi bir veri, doğrudan “20 bin ton üzüm üretildi” şeklinde bu sıralamaya eklenemez.

2025 ve 2026 Neden İlçe Sıralamasında Kullanılmadı?

TÜİK'e göre Türkiye'de üzüm üretimi 2025 yılında 2024'e göre %27,5 azaldı. Dolayısıyla 2023 değerleri 2025'in üretim sırası olarak gösterilemez.

Tarım ve Orman Bakanlığı Haziran 2026'da Bitkisel Üretim I. Tahminini yayımladı; ancak bu çalışma henüz tahmin niteliğinde ve kamuya açık bültende Türkiye çapında üzüm ilçelerinin ilk 7 sıralamasını vermiyor. Bir sonraki tahmin bülteninin 27 Ekim 2026 tarihinde yayımlanması planlanıyor.