“Türkiye’nin en eski mahallesi” sorusunun tek ve resmî bir cevabı bulunmuyor. Bunun temel nedeni, bugünkü mahallelerin kuruluş yıllarını ülke çapında aynı yöntemle veren tarihsel bir veri tabanının yayımlanmamış olmasıdır. İçişleri Bakanlığı, mülki bölümlerin kuruluş, isim ve bağlılık değişikliklerini kayıt altına alıp arşivlediğini belirtiyor; ancak bu arşiv kamuya açık bir mahalle yaş sıralaması sunmuyor.
Bu nedenle sıralamada mahallenin bulunduğu yerleşim alanının yaşı değil, mahalle adının veya günümüzdeki mahalleyle açık biçimde ilişkilendirilebilen tarihî adının yazılı kaynaklarda görüldüğü en erken yıl esas alındı. Örneğin Adana’daki Tepebağ bölgesinde yerleşimin geçmişi çok daha eski dönemlere uzanmasına rağmen buraya “MÖ 2000’den beri mahalle” demek doğru değildir. Osmanlı tahrirlerinde Tepebağ’ın mahalle olarak güvenli biçimde görüldüğü tarih 1547’dir.
Benzer şekilde tarihî bir caminin, türbenin veya yerleşimin 14. ya da 15. yüzyılda var olması tek başına aynı adlı mahallenin o tarihte idarî mahalle olarak kurulduğunu kanıtlamaz. Bu nedenle aşağıdaki Değer alanı “kuruluş yılı” değil, belgelenebilen en erken mahalle kaydı anlamına geliyor.
Önemli: Aşağıdaki liste “Türkiye’nin kesin ve resmî en eski 10 mahallesi” değildir. Mevcut kaynaklarla açık tarih verilebilen ve bugün de mahalle statüsü taşıyan 10 güçlü tarihî örneğin kronolojik karşılaştırmasıdır.
