Orfeus Kimdir ve Hayvanlar Neden Onu Dinliyor?
Orfeus, Antik Yunan mitolojisinde olağanüstü müzik yeteneğiyle tanınan bir ozandır. Mitolojik anlatılara göre lir çalmaya başladığında insanlar, hayvanlar ve hatta doğadaki bazı cansız varlıklar bile müziğinden etkilenirdi. Orfeus'un müziğinin vahşi hayvanları sakinleştirdiği ve birbirine düşman canlıları bir araya getirdiği anlatılır. Şanlıurfa'daki mozaik de bu mitolojik özelliği tasvir ediyor. Orfeus, sahnenin ortasında oturmuş, Frig başlığına benzer bir başlık ve geleneksel giysiler içerisinde liriyle müzik yaparken gösteriliyor. Sol tarafında aslan, ayı, leopar ve yaban domuzu; sağ tarafında ise dağ keçisi ve at gibi hayvanlar yer alıyor. Üst bölümde bulunan kuşlar da aynı müziği dinleyen canlılar olarak tasvir edilmiş. Hayvanların saldırmak yerine sakince müzisyene yönelmesi, mozaiğin temel anlatısını oluşturuyor.
Orfeus Mozaiği Nasıl Şanlıurfa'ya Geri Getirildi?
Orfeus Mozaiği'nin yakın tarihindeki en önemli olaylardan biri, Türkiye'ye iade edilmesidir. Kültür ve Turizm Bakanlığının kayıtlarına göre eser, 1998 yılında Şanlıurfa'daki bir kaya mezarından yasa dışı kazıyla söküldü. Daha sonra Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Dallas Sanat Müzesi'nde sergilendiği tespit edildi. Eserin Türkiye'ye ait olduğunun kanıtlanabilmesi için Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma yürütüldü. Bu çalışma sırasında mozaiğin bulunduğu yerden sökülmeden önce çekilmiş fotoğraflarına ulaşıldı. Fotoğraflar, eserin Şanlıurfa'dan çıkarıldığını gösteren önemli kanıtlar arasında değerlendirildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Dallas Sanat Müzesi arasındaki görüşmeler sonucunda eserin iadesi kararlaştırıldı. 3 Aralık 2012'de teslim işlemi gerçekleştirildi ve mozaik 6 Aralık 2012'de Türkiye'ye getirildi. İlk olarak İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde korunan eser, Haleplibahçe Mozaik Müzesi'nin açılmasının ardından Şanlıurfa'ya taşındı. Bugün Orfeus Mozaiği, hem Roma Dönemi sanatının hem de yurt dışına kaçırılan kültür varlıklarının geri kazanılmasının önemli örnekleri arasında bulunuyor.
